रिमझिम पाऊस अन भुट्टा...

मका भाजून झाल्यावर त्यावर मस्तपैकी लिंबू, मीठ तिखट मिरची भुरभुरताना ते बघताच क्षणी तोंडाला पाणी आल्याशिवाय राहावत नाही...

-दादासाहेब येंधे

रिमझिम पावसाला सुरुवात झाली आहे. त्यासोबतच झोंबणाऱ्या वाऱ्याचा खेळ सुरू आहे. अशावेळी खरपूस भाजलेल्या कोवळ्या मक्यावर लिंबू, तिखट मसाला टाकून आणि हिरव्यागार पानावर अलगद हातात धरत मक्याचे कणीस, भुट्टा खाण्याची मजा काही औरच. 

पावसाच्या आगमनासोबत मुंबईत ठीकठिकाणी रस्त्यावर, आडोशाला मका विक्रेत्यांच्या गाड्या लागलेल्या असतात. प्लास्टिकच्या छोट्या पंख्याने, वहीच्या पुठ्ठ्याने शेगडीला जोरजोरात वारा घातला जातो. त्यामुळे  निखारा अधिकच लालबुंद झालेला दिसतो. या निखाऱ्यावर भाजलेला मका मिळतो. सर्व बाजूंनी दाणे कसे खरपूस भाजले गेले की, त्यावर मसाला भुरभुरून मग पोपटी हिरव्या रंगाच्या पानावर अलगद ठेवून गिऱ्हाईकाच्या हातात दिला जातो. भाजलेल्या मक्याची पहिली चव चाखली की, तृप्त भाव गिऱ्हाईकाच्या चेहऱ्यावर उमटतात. असे चित्र ठिकठिकाणी दिसायला लागले आहे.

सध्या पावसाचे दणक्यात आगमन झाले आहे. पावसाळ्यात खमंग भजी, कडक चहा अशी ऑर्डर आईला दिली जाते. मात्र, पावसाळ्यात टपरी वरील चहा, तळलेली मिरची आणि वडापाव, चायनीजचे गरमागरम सूप याचा आस्वाद घेण्यासाठी खवय्ये मंडळी घराबाहेर पडताना दिसतात. या पदार्थांवर खवय्ये तुटून पडतात. मात्र, या सर्वांमध्ये सर्वात जास्त मागणी असते ती म्हणजे भुट्टयाला.., भाजलेल्या मक्याच्या कणसाला...

रस्त्यावर उभ्या असलेल्या हात गाडीवर हिरव्यागार पानांमध्ये असलेल्या मक्याचा ढीग एका बाजूला रचलेले असतो. त्यातील टपोरे दाणे असलेला मका निवडून 'भैय्या ये  भाजके देना...' असे हिंदी मिश्रित मराठी भाषेत शब्द तोंडातून चटकन निघतात. मग तो मका भाजून झाल्यावर त्यावर मस्तपैकी लिंबू, मीठ तिखट मिरची भुरभुरताना ते बघताच क्षणी तोंडाला पाणी आल्याशिवाय राहावत नाही. मसाला पेरलेला मका खात-खात कधी एखादा दाणा कच्चा निघतो... पण तरी त्याच्या तोंडात विरघळणाऱ्या गोडसर पिठूळ चवीची मजा काही औरच असते. मका, कणीस, भुट्टा, कॉर्न अशा विविध नावांनी ओळखला जाणारा हा पदार्थ म्हणजे मान्सून प्रेमींचे भाजलेले मक्याचे कणीस.

मक्याच्या कणसामधून भरपूर प्रमाणात व्हिटॅमिन ए आणि व्हिटॅमिन सी मिळतं. व्हिटॅमिन ए डोळ्यांसाठी चांगलं असतं तर व्हिटॅमिन सी रोगप्रतिकारक शक्ती वाढविण्यासाठी उपयुक्त ठरतं. व्हिटॅमिन सी त्वचेसाठीही अतिशय उत्तम असतं.

मका सुद्धा झालाय 'मॉर्डन'

बदलत्या काळानुसार अनेक गोष्टी बदलत गेल्या. बदलत जात आहेत. त्यात आपल्या मक्यालाही मॉर्डन रूप प्राप्त झाले. हल्ली मका म्हणजे केवळ आपले कणीस राहिले नसून तो पॉपकॉर्न, मका पॅटीस, उकडलेले कॉर्न, सूप अशा नानाविविध रूपांमध्ये भेटतो. समुद्रकिनारी रस्त्याच्या कडेला १५ ते २० रुपयांमध्ये मिळणारा मका मल्टिप्लेक्स मध्ये गेल्यावर कॉर्न होतो. आणि त्याची किंमत थेट ५० ते ६० रुपयांपर्यंत जाऊन पोहोचते. उकडून, बटर लावून, मसाला लावून, एका कागदी कपामध्ये आणि छोटा प्लास्टिकचा चमचा ठेवून दिले जाणारे हे स्वीट कॉर्न बच्चे कंपनीचा आवडता पदार्थ. पण, मक्याचे हे रुपडं कितीही बदललं तरी शेवटी लाल भडक निखाऱ्यावर भाजलेलं कणीस तेच खरं कणीस.. पावसात रस्त्यावर उभं राहून खाण्यात मजा काही औरच...